Przygotowanie formacji Obrony Cywilnej do zwalczania zagrożeń lokalnych w czasie wojny – ćwiczenia „Gotowość 2017”

Mirosław Stróżyński

Ćwiczenia „Gotowość 2017” / Fot. Ewa Przyczynek
Ćwiczenia „Gotowość 2017” / Fot. Ewa Przyczynek

Obecne zmiany w relacjach międzynarodowych i konflikty zbrojne w państwach sąsiadujących z Polską zmuszają opinię publiczną do stawiania pytań o stan przygotowań naszego potencjału obronnego. Śledząc wydarzenia w kraju, opisywane zdawkowo lub szerzej przez środki masowego przekazu, odnieść można wrażenie, że aspekt przygotowań niemilitarnych spadł na dalszy plan. Uczestnicy procesu decyzyjnego w sprawach obronnych nie przykładają dostatecznej uwagi do odpowiedzi na pytania o stan przygotowania służb ratowniczych, kryzysowych oraz administracji publicznej do działań w warunkach zewnętrznego zagrożenia państwa oraz wojny. Dlatego też tak istotnym jest rozpatrzenie kwestii Obrony Cywilnej, która w Polsce, wydawać by się mogło, praktycznie nie funkcjonuje.

Obrona Cywilna – założenia

W warunkach zagrożenia zewnętrznego państwa oraz wojny wiodącą rolę odgrywają struktury Obrony Cywilnej (OC)[1]. Do jej najważniejszych zadań należy:

  • ochrona ludności, zakładów pracy, urządzeń użyteczności publicznej, dóbr kultury;
  • ratowanie i udzielanie pomocy poszkodowanym w czasie wojny;
  • współdziałanie w zwalczaniu klęsk żywiołowych i zagrożeń środowiska oraz usuwaniu ich skutków[2].

O ile przygotowania natury militarnej charakteryzują się ściśle określoną hierarchią dowodzenia, o tyle struktury OC wykazują pewną decentralizację i autonomię działań na rzecz ochrony ludności. Formalnie, zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej, centralnym organem administracji rządowej w sprawach obrony cywilnej jest Szef Obrony Cywilnej Kraju, którego powołuje premier. Jednak terenowymi organami tych struktur są wojewodowie, starostowie, wójtowie lub burmistrzowie (prezydenci miast) i to oni faktycznie w sytuacji zagrożenia dysponują odpowiednim potencjałem osobowo-technicznym. Do zakresu działania szefów OC województw, powiatów i gmin należy kierowanie oraz koordynowanie przygotowań i realizacji przedsięwzięć obrony cywilnej przez instytucje państwowe, przedsiębiorców i inne jednostki organizacyjne oraz organizacje społeczne działające na ich terenie.

Terenowe formacje OC

Szefowie OC gmin powołują terenowe formacje OC, które stanowią podstawę potencjału ratowniczego w czasie wojny. Truizmem jest przypominać, że podstawowym zadaniem szefów OC jest ochrona ludności i urządzeń służących do zapewnienia minimalnych podstaw do przetrwania ludności w warunkach wojny. Powołując formacje OC, szefowie OC uwzględniają charakterystykę i skalę poszczególnych zagrożeń oraz istniejący na terenie miast i gmin potencjał osobowy i materiałowy. Zróżnicowany jest również stan przygotowań formacji OC w poszczególnych gminach. W większości miejscowości formacje te tworzy się w oparciu o sieć jednostek Ochotniczych Straży Pożarnych (OSP), które dysponują pojazdami i niezbędnym sprzętem ratowniczym. Kwestią problematyczną jest to, w jakim stopniu jednostki OSP w stanie wojny będą dyspozycyjne wobec szefa OC gminy.

W analizie uwzględnić należy, że znaczna część jednostek OSP znajduje się w strukturach Krajowego Systemu Ratowniczo-Gaśniczego (KSRG). Możemy przyjąć, że KSRG będzie funkcjonował w warunkach wojny, przynajmniej w fazie wstępnej, tak długo jak będzie to możliwe. Może zatem dojść do sytuacji, że jednostka z jednej gminy zostanie wezwana do działań na terenie innej gminy, gdyż tak zadysponuje oficer dyżurny na stanowisku Kierowania Komendy Powiatowej Państwowej Straży Pożarnej (PSP). Biorąc pod uwagę to oraz fakt, że część ze strażaków posiada karty mobilizacyjne do jednostek wojskowych jako żołnierze rezerwy, okazać się może, że szef OC danej Jednostki Samorządu Terytorialnego (JST) stanie w obliczu braków kompetentnych zasobów ludzkich. Mowa tu o kierowcach, ratownikach medycznych itp.

Ćwiczenia „Gotowość 2017” / Fot. Ewa Przyczynek
Ćwiczenia „Gotowość 2017” / Fot. Ewa Przyczynek

Gmina Czerwonak – główny podmiot ćwiczeń

Gmina Czerwonak położona jest w północno – wschodniej części powiatu poznańskiego. Jest to gmina o charakterze rolniczo – przemysłowym. Sąsiaduje od północy z Gminą Murowana Goślina, od płn. – wsch. z Gminą Pobiedziska, od poł. – wsch. z Gminą Swarzędz, od południa z Miastem Poznań i od zachodu z Gminą Suchy Las. Lokalną wspólnotę samorządową tworzą mieszkańcy 17 wsi zlokalizowanych na jej terytorium. Mimo, że Gmina posiada charakter wiejski to liczba mieszkańców największych miejscowości w Gminie wynosi więcej niż niejedno miasto. Do największych aglomeracji należą: Koziegłowy – ok. 11,5 tyś., i Czerwonak – ok. sześć tysięcy. Rzeźba terenu gminy jest bardzo urozmaicona, występuje bogactwo form polodowcowych (pagórki, doliny, rynny jeziorne). Zachodnia część Gminy należy do środkowo poznańskiej moreny czołowej, której jedną z kulminacji jest Dziewicza Góra (143 m n.p.m.) Znaczną część terenu Gminy obejmuje park krajobrazowy „Puszcza Zielonka”.

Według stanu na 31 grudnia 2016 r. Gmina Czerwonak dysponowała następującymi formacjami OC w sile nieetatowego plutonu:

  1. Drużyna wykrywania i alarmowania ­­– przeznaczona do prowadzenia działań w wyznaczonych miejscach w celu wykrywania zagrożeń i alarmowania ludności gminy. Może również wykonywać zadania ratownicze łącznie z innymi formacjami przeznaczonymi do zadań specjalnych.
  2. Drużyna ratownictwa ogólnego ­– przeznaczona do prowadzenia akcji ratunkowych w obiektach i rejonach, w których znajduje się poszkodowana ludność. Może wykonywać zadania ratownicze łącznie z innymi formacjami przeznaczonymi do zadań specjalnych. Drużyna ta może być również użyta do zwalczania klęsk żywiołowych i zagrożeń środowiska oraz do usuwania ich skutków.
  3. Drużyna porządkowo-ochronna ­– przeznaczona jest do prowadzenia działań na terenie gminy związanych z działaniami porządkowymi i ochronnymi. Może również wykonywać zadania ratownicze łącznie z innymi formacjami przeznaczonymi do zadań Drużyna może być użyta do zwalczania klęsk żywiołowych i zagrożeń środowiska oraz do usuwania ich skutków.

W opinii autora niniejszego artykułu, tworząc pododdziały OC w gminie wzięto pod uwagę zarówno specyfikę zagrożeń, jak i fakt, że jednostka będzie zmuszona działać w sposób samodzielny, niezależny od innych służb (które w tym samym czasie będą zaangażowane w działania ratownicze w innym obszarze, nawet poza gminą). W praktyce oznacza to, że: drużyna wykrywania i alarmowania będzie samodzielnie lokalizować zagrożenia i określać skalę ich oddziaływania na społeczność lokalną; drużyna ratownictwa ogólnego będzie likwidować to zagrożenie; natomiast drużyna porządkowo-ochronna zapewni fizyczną ochronę miejsce akcji umożliwiając jej prawidłowy przebieg oraz w razie konieczności wspomoże działania związane z ewakuacją ludności.

Ćwiczenia „Gotowość 2017” / Fot. Ewa Przyczynek
Ćwiczenia „Gotowość 2017” / Fot. Ewa Przyczynek

Przygotowania do ćwiczeń Gotowość 2017

W lutym 2017 r. na posiedzeniu Gminnego Zespołu Zarządzania Kryzysowego Wójta Gminy Czerwonak podjęto decyzję o przeprowadzeniu w maju br. ćwiczeń obronnych pk. Gotowość 2017. Miały być one sprawdzianem dla członków formacji OC działających na terenie gminy i oceną zdolności reagowania na zagrożenia powstałe w warunkach działań wojennych.

15 marca br. odbyła się pierwsza konferencja planistyczna poświęcona ćwiczeniom obronnym struktur i formacji OC. Poruszono kwestie zaangażowania służb i straży gminnych w ćwiczenia, a konkretnie to, które z nich wezmą udział. Podjęto decyzję, że skoro ćwiczenia mają sprawdzić stan przygotowań szefa OC gminy do realizacji zadań w czasie zewnętrznego zagrożenia państwa i wojny, w ćwiczeniach powinny zostać wykorzystane siły i środki znajdujące się w bezpośredniej jurysdykcji szefa OC gminy. Należą do nich Straż Gminna i formacje OC. Z ćwiczeń wyłączono jednostkę OSP znajdującą się w KSRG, gdyż system ten funkcjonuje w czasie pokoju, jak i w czasie stanu wojennego. Wysunięto racjonalny wniosek, że w działania ratownicze na terenie większego miasta, pełniącego funkcję stołeczną względem regionu, będą zaangażowane jednostki z sąsiadujących gmin, zadysponowane ze Stanowiska Kierowania Komendy Miejskiej PSP. Owa jednostka pełni jednocześnie funkcję właściwej dla powiatu poznańskiego. Wobec powyższego ustalono listę uczestników ćwiczeń:

  • drużyna wykrywania i alarmowania OC,
  • drużyna ratownictwa ogólnego OC (utworzona na bazie OSP Promnice),
  • drużyna porządkowo-ochronna OC,
  • Straż Gminna w Czerwonaku.

Ustalono, że ćwiczenia odbędą się na terenie największego zakładu, wykorzystującego w swej produkcji niebezpieczne substancje chemiczne (amoniak) – Zakłady Drobiarskie Koziegłowy. Z tej perspektywy sprawą jasną był udział w ćwiczeniach zakładowej służby ratowniczej, pełniącej w czasie wojny rolę zakładowej formacji przeciwchemicznej OC, podległej bezpośrednio dyrektorowi przedsiębiorstwa.

Ćwiczenia „Gotowość 2017” / Fot. Ewa Przyczynek
Ćwiczenia „Gotowość 2017” / Fot. Ewa Przyczynek

Skala ćwiczeń – międzyinstytucjonalna współpraca

W połowie kwietnia tego samego roku Kierownik Wydziału Ochrony Zakładu Karnego w Koziegłowach zaproponował możliwość udziału w ćwiczeniach służby więziennej z Zakładu Karnego w Koziegłowach. Argumentami przemawiającymi za tym były:

  • własny zestaw działań Służby Więziennej, realizowanych w czasie zewnętrznego zagrożenia państwa oraz wojny;
  • dodatkowo, pensjonariusze Zakładu Karnego w Koziegłowach pracują w obiekcie, na terenie którego miały odbyć się ćwiczenia.

Obecny na konferencji Kierownik Wydziału Ochrony Zakładu Karnego przedstawił krótko potencjał jednostki i zadania przeznaczone do realizacji. Do ćwiczeń zadysponowano udział 21 funkcjonariuszy. Zadania, które mieli wykonać to:

  • utworzenie instalacji zapobiegającej rozprzestrzenianiu się chmury gazowej w rejonie jednostki penitencjarnej przez rozmieszczenie kurtyn wodnych w momencie zaalarmowania przez Gminne Centrum Zarządzania Kryzysowego o uwolnieniu niebezpiecznych substancji chemicznych;
  • dokonanie ewakuacji pensjonariuszy znajdujących się na terenie zakładu pracy do jednostki penitencjarnej przez drugi pododdział;
  • spacyfikowanie buntu więźniów, wykorzystujących zaistniałą sytuację, przez grupę interwencyjną Zakładu Karnego;
  • ugaszenie ognia na terenie jednostki przez drużynę ratownictwa ogólnego (OSP Promnice).

Ponadto, komendant drużyny poszukiwawczo-ratowniczej OC sąsiedniej Gminy Murowana Goślina również wyraził wolę uczestnictwa w manewrach.

Ogólnie więc do udziału w ćwiczeniach zadysponowano:

  • Gminne Centrum Zarządzania Kryzysowego  2 osoby;
  • nieetatowy pluton OC Gminy Czerwonak, w składzie: drużyna wykrywania i alarmowania, drużyna ratownictwa ogólnego i drużyna porządkowo-ochronna  łącznie 20 ratowników oraz 3 pojazdy;
  • Straż Gminną w Czerwonaku  8 funkcjonariuszy oraz 2 pojazdy;
  • Gminny Magazyn Przeciwpowodziowy;
  • Zakładową drużynę przeciwchemiczną OC  11 pracowników-ratowników;
  • drużynę ratowniczo-poszukiwawczą OC z Murowanej Gośliny  5 ratowników oraz 1 pojazd;
  • Służbę Więzienna  21 funkcjonariuszy.

Łącznie w ćwiczeniach wzięło udział 67 osób wyposażonych w 6 pojazdów.

Pozostały sprzęt wydzielony do ćwiczeń pozyskano z Gminnego Magazynu Przeciwpowodziowego (pełniącego jednocześnie funkcję magazynu sprzętu Obrony Cywilnej). Wśród rozdysponowanych urządzeń i ekwipunku znalazły się: 4 agregaty prądotwórcze, wytwornica dymu, 10 noszy polowych, 8 masek przeciwgazowych MP-5 oraz cztery ubiory ochronne OP-1.

Kierowanie akcją ratowniczą Szef Obrony Cywilnej Gminy powierzył Koordynatorowi Gminnego Centrum Zarządzania Kryzysowego.

Ćwiczenia „Gotowość 2017” / Fot. Ewa Przyczynek
Ćwiczenia „Gotowość 2017” / Fot. Ewa Przyczynek

Założenia planistyczne – cel ćwiczenia

Jednocześnie, opracowano również szczegółowy plan ćwiczeń. Cele ogólne ćwiczenia to:

  1. Zgrywanie uczestniczących zespołów osób do skutecznego przeciwstawiania się współczesnym zagrożeniom poprzez właściwą ich identyfikację i ocenę.
  2. Utrzymanie poziomu wiedzy oraz umiejętności wymaganych do realizacji zadań obronnych i ratowniczych, zawartych w planach operacyjnych.
  3. Doskonalenie umiejętności współdziałania organów i jednostek organizacyjnych wykonujących zadania obronne;
  4. Doskonalenie umiejętności osiągania gotowości do podjęcia działań przez formacje OC,

Cele szczegółowe dotyczące ochrony ludności w czasie wojny to trening wybranych procedur operacyjnych określonych w Planie Obrony Cywilnej Gminy Czerwonak, czyli:

  1. przygotowanie i zapewnienie działania systemu wykrywania i alarmowania oraz systemu wczesnego ostrzegania o zagrożeniach;
  2. ratownictwo przedmedyczne;
  3. wykrywanie i oznaczanie stref niebezpiecznych;
  4. dostarczanie doraźnych pomieszczeń i zaopatrzenia dla poszkodowanej ludności.

Ćwiczenia Gotowość 2017 – przebieg

Wstępem do ćwiczeń było w dniu 12 maja 2017 r. posiedzenie Gminnego Zespołu Zarządzania Kryzysowego pod przewodnictwem wójta Gminy Czerwonak i jednocześnie szefa OC gminy  Jacka Sommerfelda. W trakcie zebrania omówiono tematykę ćwiczeń oraz podsumowano kwestie organizacyjne i logistyczne.

Działania służb gminnych rozpoczęto tego samego dnia popołudniu, kiedy to przećwiczono procedury ochrony ważnych obiektów dla funkcjonowania gminy. Wiodącą rolę w tym zakresie odgrywa Straż Gminna. Było to przedsięwzięcie towarzyszące ćwiczeniom i wynikało z planu rocznego szkoleń tej formacji. Scenariusz ćwiczeń przewidywał wejście na teren urzędu osób stwarzających zagrożenie dla bezpieczeństwa ludzi i mienia w obiekcie. Zadaniem patrolu było ujęcie sprawców, przeszukanie oraz doprowadzenie ich do jednostki Policji. Zadanie to realizowano we współpracy z grupą interwencyjną firmy ochrony, która na co dzień sprawuje dozór nad systemami sygnalizowania włamania i napadu w gminnych budynkach użyteczności publicznej.

Faktyczne ćwiczenia rozpoczęły się w dniu 13 maja na terenie Zakładów Drobiarskich Koziegłowy. Dzięki życzliwości zarządu firmy na potrzeby ćwiczeń udostępniono teren przedsiębiorstwa. W ćwiczeniach udział wzięła również zakładowa służba ratownicza. Jak wcześniej wspomniano, miejsce manewrów nie zostało wybrane przypadkowo zakład w swojej produkcji wykorzystuje niebezpieczne substancje chemiczne.

Scenariusz ćwiczeń przewidywał rozszczelnienie zbiornika z toksycznymi środkami przemysłowymi wskutek ataku nieokreślonej grupy dywersyjno-rozpoznawczej. Pozorowany atak zorganizowali instruktorzy Polskiego Związku Instruktorów Służb Mundurowych. Po ogłoszeniu alarmu (przy pomocy syreny alarmowej) w zakładzie pierwsza do akcji weszła zakładowa służba ratownicza, która niezwłocznie zainstalowała kurtyny wodne mające przeciwdziałać rozprzestrzenianiu się gazu zawierającego substancje chemiczne. Jednocześnie, upoważniony przedstawiciel zarządu firmy poinformował Gminne CZK o zdarzeniu. Koordynator CKZ poinformował w trybie aplikacyjnym Stanowisko Kierowania PSP oraz zadysponował: drużynę wykrywania i alarmowania OC oraz Straż Gminną.

W pobliżu prowadzonej akcji rozwinięto stanowisko kierowania akcją ratowniczą wójta Gminy Czerwonak i Gminnego Zespołu Zarządzania Kryzysowego. Ochronę stanowiska kierowania wójta powierzono drużynie porządkowo- ochronnej OC.

Drużyna wykrywania i alarmowania otrzymała zadanie rozpoznania terenu pod kątem podejrzanych ładunków oraz odnalezienie w chmurze gazu chemicznego osób poszkodowanych wskutek ataku, a następnie ich ewakuację poza miejsce zapowietrzone. Koordynator gminnego CZK powiadomił również oficera dyżurnego Zakładu Karnego. Na terenie jednostki penitencjarnej pierwszym zadaniem było postawienie kurtyn wodnych, jako urządzenia uniemożliwiającego przemieszczenie się do wewnątrz obiektu chmury gazowej Amoniaku.

Straż Gminna zabezpieczyła miejsce zdarzenia wystawiając posterunki na drogach dojazdowych do zakładu. Prowadziła również działania informacyjne o zaistniałym zagrożeniu. Jednostka ta miała również zapobiec wejściu w pobliże miejsca akcji osób postronnych.

Ćwiczenia „Gotowość 2017” / Fot. Ewa Przyczynek
Ćwiczenia „Gotowość 2017” / Fot. Ewa Przyczynek

Jak wspomniano, ważnym aspektem ćwiczeń był udział funkcjonariuszy Służby Więziennej z Zakładu Karnego w Koziegłowach. Ponieważ osadzeni Zakładu Karnego pracują w Zakładach Drobiarskich Koziegłowy, zadaniem jego funkcjonariuszy było przeprowadzenie pozorowanej ewakuacji osadzonych z miejsca pracy do jednostki penitencjarnej.

Drużyna wykrywania i alarmowania wraz z zakładową służbą ratowniczą dokonała rozpoznania terenu pod kątem materiałów wybuchowych. Dokonano również ewakuacji poszkodowanych. Ranni byli ewakuowani do miejsca czasowego schronienia, gdzie pomocy udzieliła im drużyna Obrony Cywilnej z Murowanej Gośliny, która wcześniej zgłosiła swój akces do wzięcia udziału w ćwiczeniach. Miejsce czasowego schronienia stanowił namiot wyposażony w zapasowe źródło prądu, lampy, nosze dla poszkodowanych oraz torbę ratowniczą R-1. Całość sprzętu została wydzielona z zasobów Gminnego Magazynu Przeciwpowodziowego.

Kolejnym etapem ćwiczeń było przećwiczenie w sposób praktyczny procedury reagowania na bunt osadzonych w Zakładzie Karnym. Na tym etapie reagowano na takie zagrożenia jak: zakłócenia porządku i dewastacja mienia na terenie jednostki oraz wystąpienie pożaru wywołanego przez osadzonych. Ponieważ Zakład Karny w Koziegłowach nie posiada jednostki ochrony przeciwpożarowej, należało zadysponować właściwą formację. Pożar został ugaszony przez drużynę ratownictwa ogólnego Obrony Cywilnej (dysonującej wozem ratowniczo-gaśniczym). Z kolei bunt osadzonych został stłumiony przez grupę interwencyjną służby więziennej.

Podsumowanie ćwiczeń Gotowość 2017 – wyciąganie wniosków

Ćwiczenia odbywały się pod opieką merytoryczną instruktorów-członków Polskiego Związku Instruktorów Służb Mundurowych. Wnioski i rekomendacje zostały przedstawione w postaci raportu i omówione na spotkaniu roboczym.

10 czerwca odbyło się posiedzenie Gminnego Zespołu Zarządzania Kryzysowego wójta Gminy Czerwonak podsumowujące ćwiczenia, z udziałem przedstawicieli służb uczestniczących w ćwiczeniach. Podczas spotkania wysoko oceniono poziom umiejętności ratowników i funkcjonariuszy.

Jakie wnioski płyną z ćwiczeń? Po pierwsze, udowodniono, że dobrze przygotowane pod względem umiejętności i posiadanego sprzętu formacje są kompetentne w prowadzeniu działań ratowniczych, nawet w sytuacji tak poważnych zagrożeń jak uwolnienie niebezpiecznych substancji chemicznych.

Formacje OC są zdolne do reagowania na poszczególne zagrożenia, jednak nie są w stanie sprostać długotrwałym akcjom ratowniczym. Są to formacje, w których stan osobowy nie przekracza 10 osób. Po przeprowadzeniu kilkugodzinnych działań pododdział powinien udać się na odpoczynek i zostać zluzowany przez inną grupę ratowników. Dlatego za niezbędne należy uznać konieczność rozbudowy, a w miejscach gdzie nie występują odtworzenia zakładowych formacji OC, które przejmą główny ciężar prowadzenia akcji ratowniczych w warunkach wojennych w macierzystych obiektach.

Co więcej, ćwiczenia wykazały ogromne znaczenie zakładowych służb ratowniczych, które w czasie wojny będą działać jako formacje OC. Mimo, że koszty ich utrzymywania są znaczne (zakup sprzętu, szkolenie) to możliwości natychmiastowego reagowania na zagrożenia związane z funkcjonowaniem zakładu są nie do przecenienia. Podjęto zalecenie, aby w kontaktach z przedsiębiorcami zwracać uwagę na zalety powołania zakładowych służb ratowniczych, nawet jeżeli nie jest to wymagane przepisami. Współpraca władz samorządowych z przedstawicielami większych zakładów pracy polegać miałaby w szczególności na pomocy w szkoleniu zakładowych zespołów ratowniczych i wspólnych ćwiczeniach terenowych i zakładowych formacji OC.

Ważną rolę podczas ćwiczeń odgrywała również Straż Gminna. Ta samorządowa, umundurowana formacja, powołana do ochrony porządku publicznego, w czasie wojny pozostaje jedyną (poza formacjami OC), w pełni dyspozycyjną wobec wójta służbą porządkową. Zwrócono uwagę, że warunkiem efektywnej pracy funkcjonariuszy w czasie akcji ratowniczych jest nieustanne podnoszenie jej kompetencji poprzez rozbudowę potencjału osobowego i szkolenia. W przekonaniu autora istotną kwestią jest określenie roli Straży Miejskich i Gminnych podczas przeciwdziałania zagrożeniom czasu wojny. Należy również opracować i wdrożyć procedury współpracy obydwu formacji: Straży Gminnej i Obrony Cywilnej.

System łączności podczas działań formacji OC oparty jest na łączności bezprzewodowej na bazie radiostacji bazowych i nasobnych. Ćwiczenia wykazały, że niezbędnym jest zapewnienie zapasowego źródła prądu do ładowania baterii tych urządzeń. Stąd też zalecenie o konieczności zakupu dodatkowych agregatów prądotwórczych.

Kolejny wniosek to istotne znaczenie Gminnego Magazynu Przeciwpowodziowego w aspekcie zabezpieczenia logistycznego akcji ratowniczych, zarówno w czasie pokoju, jak i wojny. Magazyn był głównym źródłem pozyskania sprzętu i wyposażenia na potrzeby prowadzenia akcji ratowniczej. Uznano, że nie ma potrzeby utrzymania magazynu wyposażenia członków OC i oddzielnie Gminnego Magazynu Przeciwpowodziowego. Podjęto decyzję o utrzymaniu jednej bazy magazynowej w postaci wymaganego ustawą Gminnego Magazynu Przeciwpowodziowego.

Ćwiczenia „Gotowość 2017” / Fot. Ewa Przyczynek
Ćwiczenia „Gotowość 2017” / Fot. Ewa Przyczynek

Rola formacji Obrony Cywilnej

Formacje OC mogą działać samodzielnie, jednakże w warunkach wojny będą współdziałały z siłami zbrojnymi oraz wojskami obrony terytorialnej. Dotyczyć to będzie aspektu funkcjonowania w strefie bezpośrednich działań wojennych. Formacje te będą niosły pomoc, jednakże należy pamiętać, że same będą narażone na wrogie działania ze strony potencjalnego nieprzyjaciela, szczególnie grup dywersyjno-rozpoznawczych. Drużyny OC wejdą do akcji po uprzednim zabezpieczeniu terenu przez siły zbrojne i upewnieniu się, że na terenie danego obiektu nie ma jednostek nieprzyjaciela. Mimo, iż w trakcie ćwiczeń pk. Gotowość 2017 nie przećwiczono tego aspektu, to jednak należy przyjąć, że współdziałanie zespołów niosących pomoc i prowadzących działania wojenne żołnierzy jest niezbędne w procesie ratowania ludności. Jest to oczywista przesłanka do organizacji odrębnych ćwiczeń w tym przedmiocie.

Podsumowując, należy podkreślić, że formacje OC stanowią podstawowy filar gminnego potencjału ratowniczego w warunkach wojny. Ćwiczenia udowodniły, że są one zdolne do realizacji szerokiego wachlarza zadań, zarówno w perspektywie likwidacji miejscowych zagrożeń jak i szeroko pojętych działań na rzecz ochrony ludności. Ćwiczenia udowodniły, że członkowie tych formacji, odpowiednio przeszkoleni i wyposażeni, stanowią istotny komponent całości służb ratowniczych. Warto również pamiętać, że jako formacje niewchodzące w skład KSRG posiadają swoistą autonomię organizacyjną, która pozwala działać im na terenie wyłącznie macierzystej gminy. Tworząc formacje OC koniecznym jest uwzględnić lokalny potencjał osobowy i techniczny. Drużyny warto budować na bazie istniejących jednostek OSP oraz innych organizacji społecznych zainteresowanych podnoszeniem kompetencji w zakresie niesienia pomocy.

Autor jest doktorantem Akademii Sztuki Wojennej w Warszawie oraz pomysłodawcą i autorem ćwiczeń Gotowość 2017.

[1] Podstawowym aktem prawnym międzynarodowym określającym Obronę Cywilną jest Protokół Dodatkowy I do Konwencji Genewskich z 12 sierpnia 1949 r., dotyczący ochrony ofiar międzynarodowych konfliktów zbrojnych, sporządzony w Genewie dnia 8 czerwca 1977 r. (Dz.U. 1992, Nr 41, poz. 175). Rzeczpospolita Polska ratyfikowała dokument 19 września 1991. Krajowym aktem prawnym normującym Obronę Cywilną jest ustawa z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (tekst jednolity, Dz.U. 2004, Nr 241, poz. 2416 z późn. zm.)

[2] Art 137 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. O powszechnym obowiązku obrony Rzeczpospolitej Polskiej (tekst jednolity, Dz.U. 2004, Nr 241, poz. 2416 z późn. zm.)

regulamin

Poprzez kontynuację wyrażasz zgodę na używanie cookies. więcej informacji / more info

Poprzez akceptację wyrażasz zgodę na używanie cookies np. byśmy mogli lepiej dostosować wyświetlanie treści do oczekiwań naszych czytelników. The cookie settings on this website are set to "allow cookies" to give you the best browsing experience possible. If you continue to use this website without changing your cookie settings or you click "Accept" below then you are consenting to this.

Zamknij / Close