ĆWICZENIA „JESIEŃ” 2016. PRZYKŁAD PRZYGOTOWANIA SZPITALI NA POTRZEBY OBRONNE PAŃSTWA

Mirosław Stróżyński

szpital

Zakłady Opieki Zdrowotnej – zarówno publiczne jak i niepubliczne szpitale – odgrywają fundamentalną rolę w systemie bezpieczeństwa i ochrony zdrowia obywateli nie tylko w czasie pokoju ale również w sytuacji zagrożenia państwa. Nie dziwi zatem fakt, że stanowią ważny podmiot w procesie planowania obronnego.

Szpitale jako elementy pozamilitarnego systemu obronnego państwa posiadają swój zestaw zadań operacyjnych realizowanych w trakcie podwyższania gotowości obronnej państwa. Wykonywanie zadań związanych z podwyższaniem gotowości obronnej województwa  koordynuje wojewoda.

Podstawowe akty prawne regulujące działalność placówek ochrony zdrowia w tym zakresie to Ustawa z dn. 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej wraz z aktami wykonawczymi: Rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 15 czerwca 2004 r. w sprawie warunków i trybu planowania i finansowania zadań wykonywanych w ramach przygotowań obronnych państwa przez organy administracji rządowej i organy samorządu terytorialnego, Rozporządzenie Rady Ministrów z dn. 8 października 2015 r. w sprawie szkolenia obronnego  oraz Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 27 czerwca 2012 r., w sprawie warunków i sposobu przygotowania oraz wykorzystywania podmiotów leczniczych na potrzeby obronne państwa oraz właściwości organów w tych sprawach.

Do najważniejszych zadań szpitali na potrzeby obronne państwa należy:

  • zwiększenia liczby łóżek bazy szpitalnej i zmiany jej profilu, w zależności od potrzeb,
  • udziału w tworzeniu zastępczych miejsc szpitalnych na terenach wyznaczonych gmin,
  • wykonywania ambulatoryjnych świadczeń zdrowotnych,
  • odpowiedniego zabezpieczenia potrzeb kadrowych,
  • wykorzystania jednostek organizacyjnych publicznej służby krwi,
  • zabezpieczenia sanitarno-epidemiologicznego,
  • określenia sposobu postępowania w przypadku wystąpienia zdarzenia radiacyjnego.( Opracowano na podstawie § 1 ust.1 Rozporządzenia )

Szpitale są również elementem zabezpieczenia służb mundurowych podległych ministrowi spraw wewnętrznych i administracji oraz żołnierzy podległych Ministrowi Obrony Narodowej. Stąd też obowiązujące przepisy zawarte w wyżej wymienionym rozporządzeniu nakładaja na podmioty lecznicze obowiązek podjęcia przygotowań na potrzeby obronne państwa. W dniu 29 sierpnia 2014 r.  minister spraw wewnętrznych wydał decyzję nr 128  w sprawie przygotowań do objęcia militaryzacją niektórych jednostek organizacyjnych, w tym głównie placówek leczniczych.

W dniach 19 października i 8-9 listopada odbyły się ćwiczenia „Jesień 2016”. Tematem ćwiczeń było     kierowanie zabezpieczeniem medycznym funkcjonariuszy MSWiA w obszarze województwa wielkopolskiego we współdziałaniu z organami założycielskimi szpitali referencyjnych. Decyzji o przeprowadzeniu ćwiczeń, mimo że były największym do tej pory przedsięwzięciem organizowanym w Polsce, nie podjęto w sposób nieplanowany. Stanowią  element procesu programowania obronnego. Jego istotą jest ustalenie zadań obronnych realizowanych w czasie pokoju, na dziesięcioletni okres planistyczny, rozpoczynający się w roku nieparzystym, ujętych w formie przedsięwzięć rzeczowo-finansowych, w celu utrzymania i rozwoju potencjału obronnego państwa oraz przygotowania Sił Zbrojnych RP, organów administracji rządowej i organów samorządu terytorialnego do działania w warunkach zewnętrznego zagrożenia bezpieczeństwa państwa i w czasie wojny, a także projektowanie środków budżetowych przeznaczonych na ten cel (Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 15 czerwca 2004 r. w sprawie warunków i trybu planowania i finansowania zadań wykonywanych w ramach przygotowań obronnych (…) § 2 pkt 8.).  I podobnie, w tym przypadku organizacja ćwiczenia była jednym z przedsięwzięć określonych w Programie – Planie Szkolenia i zgrywania komórek organizacyjnych SP ZOZ MSWiA w cyklu czteroletnim na lata 2015 – 2018. Ćwiczenia objęły  teren województwa wielkopolskiego a jego uczestnikami były nastepujące placówki:

  • Szpital Wojewódzki  w Poznaniu (ul. Juraszów)
  • Szpital Kliniczny im. H. Święcickiego w Poznaniu (ul. Przybyszewskiego)
  • Szpital Kliniczny im. K. Jonschera  w Poznaniu (ul. Szpitalna)
  • Wielospecjalistyczny Szpital Miejski im. J. Strusia w Poznaniu (ul. Szwajcarska)
  • Szpital Miejski im. F. Raszei w Poznaniu (ul. Mickiewicza),
  • Wojewódzki Szpital dla Nerwowo i Psychicznie Chorych w Gnieźnie (ul. Poznańska),
  • Wojewódzki Szpital Zespolony im. L. Perzyny w Kaliszu (ul. Poznańska),
  • Wojewódzki Szpital Zespolony w Koninie (ul. Szpitalna)
  • Wojewódzki Szpital Neuropsychiatryczny  im. O. Bielawskiego w Kościanie (ul. Paderewskiego),
  • Wojewódzki Szpital Zespolony w Lesznie (ul. J. Kiepury)
  • SP ZOZ Szpital Powiatowy im. K. Hołogi w Nowym Tomyślu (ul. Poznańska)
  • Szpital Specjalistyczny im. S. Staszica w Pile (ul. Rydygiera)
  • NZOZ Szpital w Puszczykowie (ul. Kraszewskiego)

Koordynatorem ćwiczeń był dyrektor Samodzielnego Publicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej MSWiA, który jednoczesnie pełnił funkcję przedstawiciela resortowego podczas ćwiczeń. Przedstawiciel resortowy to osoba wskazana przez ministra obrony narodowej, ministra właściwego do spraw wewnętrznych oraz szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, któa została upoważniona do reprezentowania tych organów w sprawach udzielania świadczeń zdrowotnych, a więc zabezpieczenia medycznego na potrzeby służb mundurowych.

Celem szkolenia było doskonalenie praktycznych umiejętności w zakresie utrzymania zdolności operacyjnej do zabezpieczenia medycznego funkcjonariuszy MSWiA w obszarze Wielkopolski oraz kierowniczej kadry szpitala do działania w sytuacji zagrożenia zewnętrznego państwa. Szpitale muszą być przygotowane na przyjęcie funkcjonariuszy oraz żołnierzy poszkodowanych w działaniach ochrony porządku publicznego oraz na rzecz bezpieczeństwa państwa. Truizmem byłoby wspomnieć, że będzie się to odbywać we współdziałaniu z właściwymi terytorialnie podmiotami administracji rządowej i samorządowej.

Ćwiczenia miały na celu wypracowanie procedur postępowania przy wykonaniu określonych zadań obronnych i umiejętnego stosowania w praktyce przez poszczególne osoby funkcyjne w  szpitalach. Szpital, jako Zakład Opieki Zdrowotnej w sposób  ciągły prowadzi swoją leczniczą działalność wobec mieszkańców, a jednocześnie w przypadku konieczności zabezpieczenia medycznego funkcjonariuszy i żołnierzy rozszerza zakres swoich działań o gotowość przyjęcia poszkodowanych ze służb i formacji prowadzących działania. Najważniejszym zadaniem w tym zakresie jest wydzielenie łóżek na potrzeby służb mundurowych. Polega ono na przygotowaniu i utrzymywaniu w gotowości i dyspozycji określonej liczby łóżek wraz z urządzeniami, wyposażeniem i zabezpieczeniem materiałowym, w tym produktami leczniczymi i wyrobami medycznymi, w celu udzielania świadczeń zdrowotnych na potrzeby służb mundurowych. Obydwa aspekty działalności placówki muszą być odpowiednio skoordynowane przez wyznaczone osoby funkcyjne w procesie decyzyjnym.

W trakcie ćwiczeń chodziło również o nabycie kompetencji w procesie alarmowania i powiadamiania całego personelu szpitala i przystąpienia do działań w warunkach zdarzeń masowych. Należy wspomnieć, że poszczególne szpitale różnią się położeniem geograficznym i charakterystyką otoczenia. Inaczej proces alarmowania będzie przebiegał w bezpośredniej strefie prowadzonych działań przez wojsko i siły MSWiA, a inaczej na terenach położnych peryferyjnie względem strefy działań.  Ważnym aspektem ćwiczeń było doskonalenie organizacji współdziałania i obiegu informacji pomiędzy komórkami organizacyjnymi poszczególnego szpitala oraz umiejętności reagowania na zmieniające się warunki i zagrożenia także zmianę sytuacji medycznej. Każdy szpital posiada swój odrębny potencjał sił i środków medycznych.  Jednocześnie różni się strukturą organizacyjną. Dlatego niezbędne do prawidłowej realizacji zadań obronnych jest sprawdzenie i uaktualnienie planów i procedur działania osób funkcyjnych i komórek organizacyjnych szpitala, regulujących działania w warunkach zagrożeń wewnętrznych i zewnętrznych.

Przeprowadzenie ćwiczeń poprzedził szereg prac planistyczno – organizacyjnych, rozpoczętych w marcu tego roku. Obejmował on opracowanie wytycznych do ćwiczeń oraz przygotowanie projektu koncepcji ćwiczenia, przedstawionych do uzgodnienia pomiędzy podmiotami współdziałającymi. Sporządzone dokumenty zostały przedstawione wszystkim uczestnikom szkolenia 14 czerwca 2016 r. podczas konferencji planistycznej.

Ćwiczenia zostały podzielone na dwa etapy. W pierwszym etapie – w dniu 19 października  2016 r. przeprowadzono  Kierowniczą Grę Decyzyjną (KGD) poświęconą procedurom koordynacji zabezpieczenia medycznego dla potrzeb służb mundurowych realizowanym przez wydzielone podmioty lecznicze  w obszarze Województwa Wielkopolskiego. W grze decyzyjnej uczestniczyli przedstawiciele Wydziału Bezpieczeństwa i Zarządzania Kryzysowego Wielkopolskiego Urzędu Wojewódzkiego, Urzędu Marszałkowskiego Województwa Wielkopolskiego, Komendy Wojewódzkiej Policji, Komendy Wojewódzkiej  Państwowej Straży Pożarnej oraz Placówki Straży Granicznej Poznań – Ławica.

Drugi etap – w dniach 8-9 listopada – obejmował przećwiczenie praktyczne procedur: obiegu informacji i systemów: informacyjnego, sprawozdawczego i meldunkowego – w zakresie leczenia funkcjonariuszy służb mundurowych MSWiA we wszystkich szpitalach uczestniczących w treningu. Przesłany do ćwiczących podmiotów leczniczych scenariusz ćwiczeń zakładał, że teren Województwa Wielkopolskiego będzie celem działań sabotażowych grup dywersyjno – rozpoznawczych, w rejonach: Poznania, Grodziska Wlkp., Wągrowca i Pleszewa. Z kolei wybrane obiekty Infrastruktury Krytycznej i ważne dla funkcjonowania państwa w rejonie Poznania staną się celem ataku lotnictwa taktycznego sił przeciwnika. W działania antyterrorystyczne i likwidujące skutki nalotów skierowane zostaną jednostki podległe MSW m.in. Policja, Państwowa Straż Pożarna oraz pododdziały Straży Granicznej. W toku prowadzonych działań część członków interweniujących służb zostanie poszkodowana, przez co zajdzie konieczność zabezpieczenia medycznego przez placówki lecznicze i przyjęcia poszkodowanych funkcjonariuszy. W tym etapie ćwiczeń wykonano 90 informacji o ruchu chorych, 33 meldunki dzienne oraz 12 zbiorczych informacji-meldunków o stanach liczbowych i miejscach leczenia chorych.

Należy podkreślić że przyjęty w etapie planowania operacyjnego, proces realizacji zadania zabezpieczenia medycznego dla służb mundurowych w warunkach zagrożenia bezpieczeństwa państwa i wojny, oparte został o etapowy system leczenia, który obejmuje:

  1. Zaopatrzenie medyczne chorych i rannych funkcjonariuszy na poziomie I-szym i II-gim, prowadzone w bezpośredniej bliskości zdarzenia. Medyczne czynności ratunkowe udzielają sami funkcjonariusze o kompetencjach kwalifikowanej pierwszej pomocy lub przeszkoleni sanitariusze. Największym potencjałem ze wszystkich służb MSWi|A dysponują jednostki Państwowej Straży Pożarnej i Ochotniczej Straży Pożarnej, będące w Krajowym Systemie Ratowniczo-Gaśniczym.
  2. Zaopatrzenie medyczne chorych i rannych funkcjonariuszy na poziomie III-cim i wybiórczo IV-ym – w tym poziomie lokalizowane są szpitale  i działające w ich strukturach izby przyjęć i szpitalne oddziały ratunkowe;
  3. Zaopatrzenie medyczne chorych i rannych funkcjonariuszy na poziomie IV-ym i V-ym, obejmujące leczenie szpitalne specjalistyczne a następnie rehabilitację i rekonwalescencję.

Jest to istotne aby w sposób najbardziej optymalny i efektowny skoordynować działania służb mundurowych, postępowania z rannymi żołnierzami w procesie ewakuacji medycznej (MEDEVAC).

W dniu 30 listopada 2016 r. odbyła się konferencja podsumowująca ćwiczenia, któa jednocześnie była ostatnim jego etapem. Podczas konferencji dyrektor SP ZOZ – szpitala MSWiA, pełniący jednocześnie rolę przedstawiciela resortowego podkreślił że celem kierownictwa i sztabu ćwiczenia nie było sprawdzanie stanu przygotowań poszczególnych placówek biorących udział w ćwiczeniu, a weryfikacja i ocena funkcjonującego systemu. Wysoko oceniono został proces  sprawozdawczo – informacyjno – meldunkowy, szczególnie w zakresie przepływu informacji pomiędzy sztabem ćwiczenia a szpitalami referencyjnymi. W trakcie działań pojawiło się szereg kwestii wymagających  dodatkowych analiz i wniosków, które usprawnią proces zabezpieczenia medycznego. Jedną z takich kwestii to konieczność przechowywania wyposażenia i uzbrojenia indywidualnego żołnierzy i funkcjonariuszy przyjętych na leczenie i rehabilitację w podmiotach leczniczych. Zadanie jest trudne, prowokuje do poszukiwania nowych rozwiązań legislacyjnych w tym zakresie, gdyż w podczas ćwiczeń stwierdzono, że przedstawiciel resortowy nie jest wstanie w odpowiednio krótkim czasie zareagować, ponieważ realizacja tego zadania wymagać utworzenia magazynu broni palnej i środków przymusu bezpośredniego. W perspektywie warto problem ten rozwiązać przez działanie organizacyjne, polegające  na tym, iż kierownik podmiotu leczniczego po przyjęciu na leczenie uzbrojonego funkcjonariusza, niezwłocznie powiadami najbliższą dla swojej siedziby jednostkę policji.

Ćwiczenia „Jesień 2016” były największymi dotychczas organizowanym przedsięwzięciem na terenie kraju. Świadczą nie tylko o wysokim stopniu przygotowania do realizacji zadań obronnych uczestniczących podmiotów leczniczych, ale również stanowią ważny przykład przygotowań pozamilitarnego systemu obronnego do realizacji zadań w sytuacji zewnętrznego zagrożenia państwa oraz wojny. Zadowalające efekty ćwiczenia są również argumentem w publicznej debacie na temat stanu gotowości systemu obronnego państwa  do reakcji na zagrożenia zewnętrzne. Stanowią zaprzeczenie dla kształtowanego przez media  wyobrażenia totalnego chaosu na ulicach naszych miast, gdzie nie funkcjonują żadne obiekty odpowiedzialne za bezpieczeństwo i ratowanie zdrowia i życia obywateli i to w czasie bezpośredniego zagrożenia dla kraju i jego obywateli.

 

Mirosław Stróżyński

doktorant w Akademii Sztuki Wojennej w Warszawie. Ukończył historię na Uniwersytecie im. Adama Mickiewicza w Poznaniu i Bezpieczeństwo Narodowe w Wyższej Szkole Handlu i Usług w Poznaniu. Absolwent Szkoły Podchorążych Rezerwy w Wyższej Szkole Oficerskiej Wojsk Pancernych im. Stefana Czarnieckiego w Poznaniu (podporucznik rezerwy). Wieloletni specjalista ds. zarządzania kryzysowego w jednostkach samorządu terytorialnego. Od 2007 r. zawodowo związany ze strażami miejskimi i gminymi. Od 2011 na stanowiskach dowódczych w tej formacji. Wykładowca akademicki i autor wielu publikacji nt. ochrony bezpieczeństwa publicznego. Instruktor Obrony Cywilnej, członek Polskiego Związku Instruktorów Służb Mundurowych.

regulamin

Poprzez kontynuację wyrażasz zgodę na używanie cookies. więcej informacji / more info

Poprzez akceptację wyrażasz zgodę na używanie cookies np. byśmy mogli lepiej dostosować wyświetlanie treści do oczekiwań naszych czytelników. The cookie settings on this website are set to "allow cookies" to give you the best browsing experience possible. If you continue to use this website without changing your cookie settings or you click "Accept" below then you are consenting to this.

Zamknij / Close